| USG drugiego trymestru ciąży |
|
Jest to drugie w kolejności z harmonogramu "obowiązkowych" (11 – 13tyg +6 dni, 18-22 tydz. 28 – 32 tydz.) badań USG w ciąży, wykonane powinno być pomiędzy 18. i 22. tygodniem. Z punktu widzenia ważności wydaje się, że to badanie jest najważniejszym, a to ze względu na możliwości z nim związane. Na tym etapie ciąży struktury płodowe są już na tyle duże i na tyle rozwinięte, że bardzo dobrze poddają się badaniu USG.
Podczas tego badania USG poddawana jest wnikliwej ocenie anatomia płodu, jego rozwój biometryczny, objętość płynu owodniowego, oraz łożysko. Ponadto na tym etapie ciąży zazwyczaj jest możliwa wszechstronna ocena płodu przy użyciu technik USG 3D, lub USG 4D. Podczas tego samego badania przeprowadzana jest również ocena czynników ryzyka wystąpienia wad genetycznych, lub chromosomalnych. Podczas badania anatomii płodu oceniane są po kolei wszystkie części, oraz układy organizmu. Podczas oceny główki sprawdzana jest budowa czaszki, jej kształt, symetria, dotyczące zarówno mózgo-, jak i twarzoczaszki. Struktury mózgowia – płaty, móżdżek, układ komorowy mózgu. Rozmieszczenie, symetria, budowa i ruchomość gałek ocznych. Ocena symetrii nosa, wielkość kości nosowych. Uważa się, że hipoplazja, czyli niedorozwój kości nosowych może być silnym pojedynczym wskaźnikiem wzmożonego ryzyka wystąpienia zespołu Downa, jednak jak na razie nie ma mocnym naukowych dowodów na ta tezę. Ocena prawidłowości warg, podniebienia, języka i żuchwy. Istotnym elementem oceny czaszki jest ocena struktur powierzchniowych twarzy przy pomocy technik trójwymiarowych (3D/4D). Oddzielnej uwagi wymaga ocena kręgosłupa i tak kręgosłup powinien być oceniany wzdłuż całej jego długości zarówno pod kątem zachowania ciągłości jak i pod względem symetrii. Ocenę kręgosłupa, podobnie jak i mózgoczaszki najlepiej wykonać w trybie obrazowania Dynamic MR, który daje obraz bardzo zbliżony do obrazów uzyskiwanych w technice Magnetycznego Rezonansu Jądrowego, dzięki czemu jest bardzo dokładny, kontrastowy i umożliwia dokładna ocenę struktur. Również i tutaj ma zastosowanie technika 3D i 4D umożliwiająca trójwymiarową ocenę zarówno kręgosłupa jak i klatki piersiowej. Podczas oceny kręgosłupa możemy jednocześnie uwidocznić przeponę, łuk aorty wraz z odchodzącymi o niego naczyniami tętniczymi, aortę zstępującą, żyły próżne dolna i górną. W zakresie klatki piersiowej ocena tkanki płucnej i ultrasonograficzna ocena serca, gdzie oceniamy prawidłowość podstawowej budowy serca i jego połączeń naczyniowych, oraz jego rytm. Narządy jamy brzusznej: tutaj ocenia się lokalizację żołądka, echogeniczność wątroby, obecność pęcherzyka żółciowego i przezwątrobowy przebieg żyły pępkowej. Ocenie podlega również echogeniczność jelit, co ma znaczenie jeżeli chodzi o czynniki ryzyka występowania trisomii 21 i 18 (Z. Downa i Z. Edwardsa). Podczas tego etapu badania zwracamy baczną uwagę na ciągłość powłok brzusznych. Kolejno ocenie podlega układ wydalniczy – to jest nerki i pęcherz moczowy, ocenie podlega wielkość, ilość, oraz budowa nerek, wypełnienie pęcherza moczowego i jego kształt. Przy użyciu techniki Color Doppler najłatwiej uwidocznić tętnice pępkowe przebiegające obok pęcherza moczowego, a które również są istotnym elementem oceny ryzyka wystąpienia innych wad wrodzonych, takich jak trisomie, czy wady strukturalne. Ocena kończyn polega na kontroli kompletności kości, ich długości oraz budowy, ruchomości w stawach. Tutaj z punktu widzenia "usg genetycznego" istotne znaczenia ma skrócenie długości kości ramiennych i udowych, oraz paliczka środkowego palca V ręki. Ocena danych biometrycznych, (czyli wyników pomiarów takich jak wymiar dwuciemieniowy (BPD), obwód główki (HC), obwód brzuszka (AC) i długość kości udowej (FL)), przy znanym terminie ostatniej miesiączki, bądź wynikach poprzednich badań USG daje nam obraz prawidłowego wewnątrzłonowego wzrostu dziecka. Ocena objętości płynu owodniowego (wód płodowych) jest istotna z jednej strony z tego powodu, że płyn owodniowy stanowi warstwę ochronną dla płodu, wyrównującą ciśnienia, stanowi jakby szkielet na którym dochodzi do prawidłowego rozwoju płuc, ułatwia utrzymanie stałej temperatury i wreszcie umożliwia ruchy płodu. Z drugiej strony zbyt duża, lub zbyt mała ilość płynu owodniowego może świadczyć o nieprawidłowościach w zakresie samego płodu, jak i ciąży w ogólnym tego słowa znaczeniu. Łożysko jest narządem, który umożliwia dziecku w łonie matki oddychanie, przyjmowanie pokarmów, wydalanie produktów przemiany materii. Poza tym bierze udział w produkcji oraz wchłanianiu płynu owodniowego. Podczas badania USG w 2. trymestrze dokonujemy oceny lokalizacji łożyska w odniesieniu do ścian macicy i ujścia wewnętrznego szyjki, lokalizacji przyczepu pępowiny, oraz pod względem występowania zmian patologicznych, takich jak odklejenia, obecność torbieli czy zawałów. Podczas wykonywania badania, jak i podczas jego odbioru i rozmowy z lekarzem trzeba mieć na uwadze, że duża część "anomalii", które mogą świadczyć o wadach genetycznych – szczególnie, jeżeli występują w sposób izolowany – pojawiają się w populacji i nie muszą współistnieć wraz z innymi wadami strukturalnymi, czy genetycznymi. Zróżnicowanie pewnych pomiarów zależeć może od przynależności rasowej rodziców, bądź rodzica, czy wreszcie od cech występujących w danej rodzinie.
Wobec dość często zadawanego przez nasze pacjentki pytania, co do bezpieczeństwa wykonywania badań USG w ciąży, pragnę przytoczyć oświadczenie wydane przez American Institute of Ultrasound in Medicine (AIUM):
|
